Оюутолгойн ордыг ашиглах, хөрөнгө оруулалтын гэрээний хэрэгжилтийг шалгаж санал, дүгнэлт гаргах ажлын хэсгийн зарим гишүүд өнгөрсөн долоо хоногт тус уурхайд ажиллаж, үйлдвэрлэл, үйл ажиллагаатай нь танилцжээ. Улмаар энэ сарын 26-ны өдөр тус ажлын хэсэг эхний танилцуулгаа хийсэн.
Тэгвэл мөн тухайн өдөр Оюутолгой ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Армандо Торресоос УИХ-ын гишүүн Т.Аюурсайханд урилга ирүүлжээ.
Харин Т.Аюурсайхан гишүүн энэхүү урилгыг хүлээн авах боломжгүй гэдгээ илэрхийлж хариу ил захидал илгээсэн байна. Тэрээр захидалдаа татгалзах болсон шалтгаанаа тодорхой тайлбарлажээ. Хариу ил захидлыг бүрэн эхээр нь хүргэе.
УРИЛГЫН ХАРИУ буюу Далд лоббигийн эсрэг асуудлыг ил тод дэвшүүлэх нь.
Оюу Толгой ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Армандо Торрес Танаа
Нөөц, баялгаараа дэлхийд тэргүүлэх Оюу толгой ордоос зохих ашгаа хүртэхийг Монголын олон нийт хүсэн хүлээж байна. Зөвхөн хүсэн хүлээх бус, ийм нөхцөл бүрдүүлэхийг төрөөс зүй ёсоор шаардаж байна. Хөрөнгө оруулагч, баялгийг ашиглагч тал та бүхнээс ч бас шаардаж байгаа болов уу.
Улсын Их Хурал Оюу толгойн зэс-алтны ордыг хамтарч ашиглах хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулах ҮНДСЭН ЗАРЧИМ, УДИРДАМЖИЙГ 2008 оны 12 дугаар сарын 4-ний өдрийн 40 дүгээр тогтоолоор баталж, Оюу толгойн Хөрөнгө оруулалтын гэрээг ТОДОРХОЙ НӨХЦӨЛТЭЙГЭЭР байгуулахыг Засгийн газар /С.Баяр/-т зөвшөөрсөн тогтоолыг 2009 оны 7 дугаар сарын 16-ны өдөр 57 дугаартай баталсан билээ.
Улмаар Монгол Улсын Засгийн газар болон Айвенхоу Майнз Монголиа Инк ХХК, Айвенхоу Майнз Лимитед, Рио Тинто Интернэшнл Холдингс Лимитед компани хооронд 2009 оны 10 дугаар сарын 6-ны өдрийн Хөрөнгө оруулалтын болон Хувь нийлүүлэгчдийн гэрээ; Эрдэнэс Монгол ХХК болон Айвенхоу Оюу Толгой (БиВиАй) Лтд, Оюу Толгой Нидерланд Би. Ви. Оюу Толгой ХХК хооронд 2011 оны 6 дугаар сарын 8-ний өдрийн Хувь нийлүүлэгчдийн гэрээ (нэмэлт, өөрчлөлт оруулж, дахин тодотгосон); Монгол Улсын Засгийн газар, Эрдэнэс Оюу Толгой ХХК болон Туркойс Хилл Ресурсес Лимитед, Ти Эйч Ар Оюу Толгой Лтд, Оюу Толгой Нидерланд Би Ви, Рио Тинто Интернэшнл Холдингс Лимитед болон Оюу Толгой ХХК хооронд 2015 оны 5 дугаар сарын 18-ны өдөр Оюу Толгойн далд уурхайн бүтээн байгуулалт, санхүүжилтийн төлөвлөгөө (Дубайн гэрээ) байгуулагдсан билээ.
Улсын Их Хурлын даргын 2018 оны 3 дугаар сарын 23-ны өдрийн 57 дугаар захирамжаар Оюу толгой ордыг ашиглах хөрөнгө оруулалтын гэрээний хэрэгжилтийг шалгаж, санал, дүгнэлт гаргах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг байгуулж, 2018 оны 5 дугаар сарын 8-ны өдрийн 93 дугаар захирамжаар оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөөр миний бие ажлын хэсэгт ороод байна. Ажлын хэсэг Оюу толгой ордыг ашиглах хөрөнгө оруулалтын гэрээний хэрэгжилтийг шалгах хүрээнд холбогдох бусад гэрээ, санхүүгийн төлөвлөгөөний хэрэгжилтийг шалгаж, гэрээг засаж сайжруулах талаар үндэслэлтэй дүгнэлт гаргах учиртай.
Улсын Их Хурлын 2008 оны 12 дугаар сарын 4-ний өдрийн 40 дүгээр тогтоолоор баталсан Оюу толгойн зэс-алтны ордыг хамтарч ашиглах хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулах ҮНДСЭН ЗАРЧИМ, УДИРДАМЖ, 2009 оны 7 дугаар сарын 16-ны өдрийн 57 дугаартай Оюу толгойн Хөрөнгө оруулалтын гэрээг ТОДОРХОЙ НӨХЦӨЛТЭЙГЭЭР байгуулахыг Засгийн газар /С.Баяр/-т зөвшөөрсөн тогтоолыг зөрчсөн гэрээ, бусад баримт бичгүүдийг Улсын Их Хурлын шийдвэрүүдэд нийцүүлж засуулах, эс бөгөөс хүчингүй болгох эрх Улсын Их Хуралд хуулиар олгогдсоныг тэмдэглэх нь зүйтэй.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч болон УИХ дахь Оффшорын эсрэг бүлгийн ахлагч миний судалгаа, санал, шаардлагаар Татварын суурийг багасгаж, ашгийг шилжүүлэхийн эсрэг /BEPS/ олон улсын санаачлага, Мэдээллийн ил тод байдлын форумд Монгол Улс нэгдэн орсон билээ. Энэ нь эдийн засгийн ашиг буй болж байгаа газар нь татвар зохих ёсоор төлөгдөх, ашгийг шударгаар тооцож байх, нэн ялангуяа хөгжиж байгаа улс орнууд үндэстэн дамнасан корпорациудын эдийн засгийн мөлжлөгөөс ангижирахад олон улсын хамтын нийгэмлэгийн дэмжлэгийг авах ач холбогдолтой юм.
УИХ дахь Оффшорын эсрэг бүлгийн ахлагчийн хувьд, Оюу толгойн гэрээг шалгах ажлын хэсгийн гишүүний хувьд, холбогдох гэрээ, төлөвлөгөөг нарийвчлан судалж, Оюу Толгой ХХК-ийн улирал тутмын болон жилийн эцсийн санхүүгийн тайлангуудад шинжилгээ хийж, эдийн засгийн холбогдох тооцооллыг хийсний үндсэн дээр доорх өөрчлөлтийн төлөө миний байр суурь хувиршгүй хатуу байх бөгөөд Таныг ч бас доорх чиглэлээр Монголын талтай хамтарч ажиллахыг хүсч байна.
1. УИХ-ын 2009 оны 7 дугаар сарын 16-ны өдрийн 57 дугаар тогтоолын дагуу Оюу толгой ордын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийн хувьцааны төрийн эзэмшлийн хэмжээг 50-иас доошгүй хувьд хүргэх. Ингэхдээ төслийн цэвэр ашгийг сөрөг утгатай болгож, улмаар Монголын талыг зохих ногдол ашгаа авах боломжгүй болгож байгаа Санхүүгийн болон Захиргаа удирдлагын зардлыг эргэж харах буюу Монголын талд үүрүүлэх дээд хэмжээ, хувийг тогтоох. Эсвэл Монголын тал бүтээгдэхүүн хуваах буюу роялти татвар авах зохицуулалт руу шилжих.
2. Оюу толгой төслийн олборлож буй зэс, алтны агууламжийг өндөр үнэтэй бусад ховор элементийн хамт хэмжээг нь нарийвчлан тооцоолох зохицуулалтыг бүрдүүлэх.
3. Монгол Улсын гаалиар гарч буй Оюу Толгойн бүтээгдэхүүний хэмжээнд хяналт тавих, борлуулалтын орлогыг Монголын банкиар дамжуулах зохицуулалтыг бүрдүүлэх.
4. Оюу толгой төслийн усны нөөцийн үнэлгээ бодитоор хийгдсэн эсэхийг нягталж, шаардлагатай бол дахин үнэлж, говийн бүсийн гүний ус ашиглах, төлбөр тооцох тусгайлсан зохицуулалт хийх.
5. Оюу Толгой ХХК ААНОАТ-ыг зохих ёсоор төлж байх нөхцөлийг бүрдүүлэх.
Энэ бол зөвхөн миний байр суурь биш бөгөөд санал нийлэх УИХ-ын олон гишүүн байгаа ба бид захиас даалгаврыг нь авсан баялгийн жинхэнэ эзэд Монголын ард түмний зөвхөн төлөөлөл нь билээ. Дээрх өөрчлөлтүүд эдийн засгийн ҮНДЭСЛЭЛТЭЙ бөгөөд ШУДАРГА зохицуулалт болно гэдэгтэй Та санал нийлэх байхаа.
Оюу толгойн уурхайд зочлох Таны урилгад эелдгээр ТАТГАЛЗАХ цөөн үндэслэл байна.
Нэгдүгээрт, миний хувьд Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газрын даргаар ажиллаж байхдаа 2015 онд хилийн боомтын үйл ажиллагаатай танилцах албан томилолтынхоо зам дагуу Оюу толгойн уурхайтай танилцсан бөгөөд түүнээс хойш далд уурхайн бүтээн байгуулалтын ажилтай холбоотой шаардлагатай мэдээллүүд авч байгаа болно.
Хоёрдугаарт, шалгуулж байгаа байгууллагын зардлаар, нисэх онгоцоор аялах нь нийтийн албан хаагч миний хувьд Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урдчилан сэргийлэх тухай хуулиар хориотой болохыг Та ойлгоно биз ээ.
Оюу толгойн гүний уурхайн бүтээн байгуулалтад оруулсан та бүхний хөдөлмөрийг зүй ёсоор үнэлэхийн зэрэгцээ хэт өндөр өртөгтэй их хэмжээний хөрөнгө оруулалттай харьцуулахад хангалттай хийгдэх ажил гэж ойлгодог. Уурхайд олон мянган хүн аж, амьдралаа залгуулж байгааг сайшаахын зэрэгцээ тэрхүү дам нөлөө болон төслөөс улсад төлж буй татвараас илүү их хэмжээтэй хөрөнгө оруулалт, түүний зардлын өрөнд Монголын тал орж байгааг тэмдэглэх ёстой. Үүний зэрэгцээ Монголын тал 34 хувьдаа ногдох ашгийг цаашид ч огт авч чадахгүй санхүүгийн зохицуулалт хийгдсэн байна. Үлэмж их хөрөнгө оруулалттай харьцуулахад дагалдах үйлдвэрүүд болон хот босох нь бүү хэл, хотхон ч байгуулаагүй, хэсэг түр оромж буюу кэмп байгаа нь харамсалтай.
Энэ дашрамд Таныг Оюу толгойн төсөлтэй харьцуулахад жижигхэн Уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрт зочилж, тэнд байгуулагдсан хоттой танилцаж, тус үйлдвэр Монголын ард түмэнд ямар үр өгөөж өгч ирсэнтэй газар дээр нь танилцаж, үлгэр жишээ авахыг урья.
УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ГИШҮҮН
ТӨМӨРБААТАРЫН АЮУРСАЙХАН
